Kharip Pik Vima Watap 2025: सध्या महाराष्ट्रातील कोल्हापूरसह अनेक जिल्ह्यांमध्ये बळीराजा नव्या खरीप हंगामाच्या तयारीत मग्न आहे. एकीकडे नव्या हंगामाची आणि चांगल्या पावसाची आशा आहे, तर दुसरीकडे मागील हंगामातील नुकसानभरपाईचे पैसे अद्याप हाती न आल्याची मोठी चिंता शेतकऱ्यांना सतावत आहे.
‘प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेअंतर्गत’ (PMFBY) हक्काचे पैसे मिळण्यास होणारा विलंब शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत त्रासदायक ठरत आहे. ऐन पेरणीच्या तोंडावर हातात पैसा नसल्याने योजनेच्या कार्यक्षमतेवरच आता गंभीर प्रश्न निर्माण झाले आहेत.
नैसर्गिक आपत्ती, अतिवृष्टी किंवा दुष्काळात शेतकऱ्यांना आर्थिक आधार मिळावा, यासाठी शासनाने केवळ १ रुपयात पीक विमा काढण्याची सुविधा उपलब्ध करून दिली. मात्र, प्रत्यक्ष अंमलबजावणीतील त्रुटी आणि क्लिष्ट प्रक्रियेमुळे शेतकऱ्यांचा या योजनेवरील विश्वास कमी होताना दिसत आहे. कोल्हापूर जिल्ह्याची आकडेवारी पाहिली, तर ही घट स्पष्टपणे दिसून येते.
२०२३-२४ च्या तुलनेत २०२४-२५ मध्ये विम्यात सहभागी होणाऱ्या शेतकऱ्यांची संख्या लक्षणीयरीत्या घटली आहे.
मागील हंगामात सततचा आणि लहरी पाऊस यामुळे सोयाबीन, भात आणि ज्वारीसारख्या पिकांचे प्रचंड नुकसान झाले. शेतकऱ्यांनी नुकसानीच्या पूर्वसूचना देऊनही भरपाईची प्रक्रिया संथ असण्यामागे काही महत्त्वाची कारणे आहेत:
नव्या हंगामाच्या तोंडावर बी-बियाणे आणि खते घेण्यासाठी पैशांची अत्यंत निकड आहे. कोल्हापूर कृषी विभागाच्या माहितीनुसार, नवीन दाव्यांचे मूल्यांकन पूर्ण झाले असून, या महिन्याच्या अखेरीस पात्र शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात विम्याचे पैसे जमा होण्यास सुरुवात होईल. हे आश्वासन प्रशासनाच्या दृष्टीने सकारात्मक असले, तरी प्रत्यक्ष खात्यात पैसे पडेपर्यंत शेतकऱ्यांच्या संयमाची कसोटी आहे.
भविष्यात प्रशासकीय पातळीवरील अडचणी टाळण्यासाठी शेतकरी बांधवांनी खालील गोष्टींची काळजी घेणे आवश्यक आहे:
१. वेळेत नोंदणी: योजनेची नोंदणी हंगामाच्या सुरुवातीलाच करा, जेणेकरून तांत्रिक अडचणी टाळता येतील.
२. पुरावे जतन करा: पिकांची पेरणी, पावसाचा फटका आणि नुकसानीचे फोटो स्वतःकडे पुरावा म्हणून जपून ठेवा.
३. ७२ तासांचा नियम: पीक नुकसानीची पूर्वकल्पना ७२ तासांच्या आत कृषी विभाग किंवा ‘क्रॉप इन्शुरन्स ॲप’वर त्वरित नोंदवा.
४. विविधता: केवळ एकाच पिकावर अवलंबून न राहता पिकांमध्ये विविधता आणा.
शेती हा आपल्या अर्थव्यवस्थेचा कणा आहे आणि संकटाच्या वेळी शेतकऱ्याला वेळेवर मदत मिळणे हा त्याचा हक्क आहे. खरीप पीक विम्याची ही प्रतीक्षा आता लवकरच संपण्याची चिन्हे आहेत.
