E-Shram Card Pension Scheme 2026: भारत सरकारच्या असंघटित क्षेत्रातील कामगारांसाठी असलेल्या ‘ई-श्रम कार्ड’ योजनेने आता एक नवे वळण घेतले आहे. ही योजना केवळ एक ओळखपत्र नसून, कामगारांच्या भविष्याची आर्थिक ढाल (Financial Shield) बनली आहे. जर तुम्ही बांधकाम मजूर, घरकाम करणारे, रिक्षाचालक किंवा छोटे विक्रेते असाल, तर ही माहिती तुमच्या आयुष्याला कलाटणी देऊ शकते.
ई-श्रम कार्ड पेन्शन योजना: वयाच्या ६० नंतर मोठा आधार
या योजनेचा सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे ‘प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना’ (PM-SYM). या अंतर्गत नोंदणी केलेल्या कामगारांना वयाची ६० वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर दरमहा ₹३,००० पेन्शन थेट त्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाते. निवृत्तीच्या काळात जेव्हा शरीर थकलेले असते, तेव्हा हा हक्काचा पैसा सन्मानाने जगण्यास मदत करतो.
ई-श्रम कार्डचे ५ मोठे ‘अतिरिक्त फायदे’ (Additional Benefits)
पेन्शनव्यतिरिक्त कामगारांना खालील लाभ मिळतात: १. मोफत अपघाती विमा: अपघाती मृत्यू झाल्यास ₹२ लाख आणि अंशतः अपंगत्व आल्यास ₹१ लाखांपर्यंतचे विमा संरक्षण मिळते. २. कौटुंबिक संरक्षण: कामगाराचा मृत्यू झाल्यास, त्यांच्या जीवनसाथीला पेन्शनच्या ५०% रक्कम (₹१,५००) दरमहा मिळते. ३. सरकारी योजनांचे ‘गेटवे’: भविष्यातील कोणतीही आपत्कालीन आर्थिक मदत (उदा. कोरोनासारखी परिस्थिती) थेट या कार्डच्या डेटाबेसवरून दिली जाते. ४. कौशल्य विकास: ‘स्किल इंडिया’ पोर्टलशी जोडल्यामुळे नवीन कामाचे प्रशिक्षण आणि रोजगाराच्या संधी उपलब्ध होतात. ५. थेट लाभ हस्तांतरण (DBT): सरकारी अनुदाने थेट बँक खात्यात जमा होतात, ज्यामुळे मध्यस्थांची गरज उरत नाही.
कोण करू शकते नोंदणी? (पात्रता निकष)
- वय: १८ ते ५९ वर्षे.
- उत्पन्न: मासिक उत्पन्न ₹१५,००० पेक्षा कमी असावे.
- क्षेत्र: असंघटित क्षेत्रातील कामगार (उदा. शेतमजूर, विटभट्टी कामगार, न्हावी, सुतार, आशा वर्कर इत्यादी).
- अट: ईपीएफओ (EPFO), ईएसआयसी (ESIC) किंवा एनपीएस (NPS) चे सदस्य नसावे.
दरमहा किती गुंतवणूक करावी लागेल?
हे एक ‘को-कंट्रीब्युटरी’ मॉडेल आहे. तुम्ही जेवढे पैसे भरता, तेवढेच पैसे सरकार तुमच्या खात्यात जमा करते.
| प्रवेशाचे वय (वर्षे) | तुमचे मासिक योगदान (रुपये) | सरकारी योगदान (रुपये) | एकूण पेन्शन निधी |
| १८ वर्षे | ₹ ५५ | ₹ ५५ | ₹ ११० |
| २९ वर्षे | ₹ १०० | ₹ १०० | ₹ २०० |
| ४० वर्षे | ₹ २०० | ₹ २०० | ₹ ४०० |
नोंदणी प्रक्रिया: घरबसल्या करा अर्ज
नोंदणी करणे अत्यंत सोपे आहे: १. ऑनलाईन: अधिकृत वेबसाईट eshram.gov.in वर जाऊन आधार कार्ड आणि मोबाईल नंबरच्या मदतीने स्वतः नोंदणी करा. २. ऑफलाईन: तुमच्या जवळच्या ‘आपले सरकार’ सेवा केंद्र किंवा सीएससी (CSC) सेंटरवर जाऊन मदत घेऊ शकता.
आवश्यक कागदपत्रे: आधार कार्ड, बँक पासबुक आणि आधारशी लिंक असलेला मोबाईल नंबर.
निष्कर्ष: ‘ई-श्रम कार्ड’ हे केवळ एक कार्ड नाही, तर तुमच्या वृद्धापकाळाची काठी आहे. जर तुम्ही अद्याप नोंदणी केली नसेल, तर ३१ मार्च २०२६ पूर्वी आपली नोंदणी पूर्ण करा आणि या सर्व फायद्यांचे मानकरी व्हा.
