महाराष्ट्रातील प्रत्येक लेक आता होणार लाडकी आणि स्वावलंबी! मुलींच्या उज्वल भविष्यासाठी आणि पालकांची शिक्षणाची चिंता मिटवण्यासाठी राज्य सरकारने ‘लेक लाडकी योजना’ सुरू केली आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र मुलीला १८ वर्षांची होईपर्यंत १ लाख १ हजार रुपयांचा आर्थिक लाभ मिळतो.
फेब्रुवारी २०२६ च्या नवीन अपडेटनुसार, या योजनेची व्याप्ती वाढवण्यात आली आहे. या लेखात आपण योजनेचे टप्पे, पात्रता आणि अर्ज करण्याची प्रक्रिया सविस्तर जाणून घेऊया.
योजनेचे मुख्य उद्देश
सरकारने ही योजना खालील तीन प्रमुख उद्दिष्टे समोर ठेवून सुरू केली आहे:
- स्त्री भ्रूणहत्या रोखणे: मुलींचा जन्मदर वाढवून समाजात समतोल राखणे.
- शिक्षणाला प्रोत्साहन: आर्थिक अडचणींमुळे मुलींचे शिक्षण थांबू नये म्हणून पाठबळ देणे.
- बालविवाह रोखणे: मुलगी १८ वर्षांची झाल्यावर तिला मोठी रक्कम देऊन स्वावलंबी बनवणे.
महत्त्वाची अट: ही योजना १ एप्रिल २०२३ रोजी किंवा त्यानंतर जन्मलेल्या मुलींसाठी लागू आहे.
लाभाचे स्वरूप: ५ टप्प्यांत मिळणार पैसे
मुलीच्या वयानुसार आणि शिक्षणाच्या टप्प्यावर ही रक्कम थेट बँक खात्यात (DBT द्वारे) जमा केली जाते:
| टप्पा | कधी मिळणार? | मिळणारी रक्कम |
| १ ला हप्ता | मुलीचा जन्म झाल्यावर | ₹ ५,००० |
| २ रा हप्ता | इयत्ता पहिलीत प्रवेश घेतल्यावर | ₹ ६,००० |
| ३ रा हप्ता | इयत्ता सहावीत प्रवेश घेतल्यावर | ₹ ७,००० |
| ४ था हप्ता | इयत्ता अकरावीत प्रवेश घेतल्यावर | ₹ ८,००० |
| ५ वा हप्ता | मुलगी १८ वर्षांची झाल्यावर | ₹ ७५,००० |
| एकूण लाभ | ₹ १,०१,००० |
पात्रता आणि अटी (Eligibility)
योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- अर्जदार कुटुंब महाराष्ट्र राज्याचे रहिवासी असावे.
- कुटुंबाकडे पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड असणे अनिवार्य आहे.
- लाभ एका कुटुंबातील जास्तीत जास्त दोन मुलींनाच मिळेल (दुसऱ्या प्रसूतीवेळी जुळ्या मुली झाल्यास तिन्ही मुलींना लाभ मिळतो).
- मुलीचे बँक खाते पालकांच्या संयुक्त नावाने (Joint Account) असून ते आधारशी लिंक असावे.
आवश्यक कागदपत्रांची यादी
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे तयार ठेवा:
- मुलीचा जन्म दाखला.
- आई आणि वडिलांचे आधार कार्ड.
- पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड (झेरॉक्स).
- कुटुंबाचा वार्षिक उत्पन्नाचा दाखला.
- बँक पासबुकची प्रत (आधार लिंक असलेले).
- मुलगी आणि पालकांचा एकत्रित फोटो.
अर्ज कसा आणि कोठे करावा? (Application Process)
ही प्रक्रिया अत्यंत सोपी असून तुम्ही ऑफलाइन किंवा ऑनलाइन पद्धतीने अर्ज करू शकता:
- ग्रामीण भागासाठी: तुमच्या गावातील अंगणवाडी सेविकेशी संपर्क साधा. त्यांच्याकडे अर्जाचा नमुना उपलब्ध असतो.
- शहरी भागासाठी: जवळच्या बालविकास प्रकल्प अधिकारी (CDPO) कार्यालयात किंवा नागरी सेतू केंद्रात भेट द्या.
- पडताळणी: अर्ज सादर केल्यानंतर महिला व बालविकास विभागामार्फत कागदपत्रांची छाननी केली जाते आणि त्यानंतर रक्कम खात्यात जमा होते.
निष्कर्ष
‘लेक लाडकी योजना’ ही केवळ आर्थिक मदत नसून मुलींच्या पंखांना बळ देणारी एक चळवळ आहे. जर तुमच्या घरात किंवा परिसरात १ एप्रिल २०२३ नंतर मुलगी जन्माला आली असेल, तर आजच या योजनेसाठी अर्ज करा आणि तिचे भविष्य सुरक्षित करा!