Crop Insurance List 2026: महाराष्ट्र राज्यातील शेतकरी सध्या दुहेरी संकटात सापडले आहेत. एकीकडे नवीन खरीप हंगामाची लगबग सुरू झाली असताना, दुसरीकडे मागील हंगामातील पीक विम्याचे पैसे (Kharip Pik Vima) अद्याप न मिळाल्याने बळीराजा आर्थिक विवंचनेत आहे. खते, बियाणे आणि पेरणीच्या खर्चासाठी विमा कंपन्यांच्या मदतीकडे डोळे लावून बसलेल्या शेतकऱ्यांसाठी आता एक महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे.
पीक विमा वितरणाला विलंब का होतोय?
‘प्रधानमंत्री पीक विमा योजना’ (PMFBY) अंतर्गत केवळ ₹१ भरून विम्याचे कवच दिले जाते. मात्र, वितरणातील विलंबामुळे शेतकऱ्यांचा या योजनेवरील विश्वास कमी होत आहे. कोल्हापूर जिल्ह्याचे उदाहरण घेतल्यास, २०२३-२४ च्या तुलनेत २०२४-२५ मध्ये विमा काढणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या संख्येत मोठी घट झाली आहे.
विकासातील मुख्य अडथळे:
- महसूल मंडळ स्तरावरील मूल्यांकन: वैयक्तिक बांधावर न जाता संपूर्ण मंडळाचे सरासरी नुकसान गृहीत धरल्यामुळे गरजू शेतकरी भरपाईपासून वंचित राहत आहेत.
- विमा कंपन्यांची पडताळणी: नैसर्गिक आपत्तीच्या वेळी ७२ तासांत सूचना देऊनही विमा कंपन्यांच्या मूल्यमापन प्रक्रियेला वेळ लागत आहे.
विम्याची रक्कम खात्यात कधी जमा होणार? (ताज्या घडामोडी)
शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक बातमी म्हणजे, कोल्हापूर कृषी विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, नवीन दाव्यांचे मूल्यांकन आता अंतिम टप्प्यात आहे. फेब्रुवारी अखेरपर्यंत किंवा मार्चच्या पहिल्या आठवड्यात पात्र शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात विम्याचे पैसे थेट ‘डीबीटी’ (DBT) द्वारे जमा होण्यास सुरुवात होईल.
स्मार्ट शेतकरी बना: पीक विम्याचा लाभ मिळवण्यासाठी ‘या’ ४ गोष्टी करा
भविष्यात विमा क्लेम मंजूर व्हावा, यासाठी शेतकऱ्यांनी खालील काळजी घेणे आवश्यक आहे:
१. ७२ तासांचा नियम पाळा: पिकाचे नुकसान झाल्यास ७२ तासांच्या आत ‘क्रॉप इन्शुरन्स ॲप’ (Crop Insurance App) किंवा जवळच्या कृषी कार्यालयात पूर्वसूचना नक्की नोंदवा. २. पुरावे संकलित करा: नुकसानीचे स्पष्ट फोटो आणि पेरणीचे पुरावे मोबाईलमध्ये जतन करून ठेवा. ३. आधार आणि बँक लिंकिंग: तुमचे बँक खाते आधार कार्डशी लिंक असल्याची खात्री करा, जेणेकरून पैसे जमा होताना तांत्रिक अडचण येणार नाही. ४. वेळेवर नोंदणी: सर्व्हरच्या समस्या टाळण्यासाठी विमा हप्ता भरण्याची मुदत संपण्यापूर्वीच नोंदणी पूर्ण करा.
कोल्हापूर जिल्हा पीक विमा स्थिती: एक नजर
| खरीप हंगाम | विमा काढलेले शेतकरी | पात्र शेतकरी | मिळालेली भरपाई (लाख ₹) |
| २०२३-२४ | ८६,७०४ | २,७३२ | ६८.९४ |
| २०२४-२५ | ११,६०७ | प्रक्रिया सुरू | प्रलंबित (लवकरच जमा होणार) |
निष्कर्ष: शेतीतील अनिश्चितता पाहता पीक विमा हा शेतकऱ्यांचा हक्क आहे. प्रशासनाकडून मिळालेल्या आश्वासनानुसार, फेब्रुवारी अखेरपर्यंत ही प्रतीक्षा संपण्याची चिन्हे आहेत.
